Ba “kịch bản” giải quyết vấn đề BOT Cai Lậy

0
3229
Cảnh thông thoáng tại BOT Cai Lậy sau khi dừng thu phí.Ảnh: T.L

Hôm qua (5.12), Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Ngọc Đông đã thông tin kỹ hơn về 3 kịch bản thu phí tại BOT Cai Lậy sau này để giải quyết những tồn đọng theo tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng.

Như báo Lao Động đã đưa tin, chiều tối 4.12, sau khi nghe Bộ GTVT báo cáo về những vấn đề xung quanh dự án BOT Cai Lậy – Tiền Giang, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã quyết định tạm dừng thu phí BOT Cai Lậy. Việc tạm dừng sẽ kéo dài ít nhất 1 tháng để xem xét các vấn đề liên quan, trên tinh thần hợp lòng dân.

Đồng thời, Thủ tướng giao các cơ quan chức năng đánh giá toàn diện dự án BOT Cai Lậy, dừng thu phí để Bộ GTVT và các bộ ngành, địa phương liên quan nghiên cứu, đề xuất phương án cụ thể.

Lái xe dùng tiền lẻ trả phí gây ách tắc giao thông tại trạm BOT Cai Lậy.Lái xe dùng tiền lẻ trả phí gây ách tắc giao thông tại trạm BOT Cai Lậy.

BOT là chủ trương đúng nhưng còn bộc lộ nhiều bất cập

Đánh giá chung về thực trạng các dự án BOT hiện nay, Thứ trưởng Đông cho biết: “Về chủ trương, BOT hay đầu tư theo đối tác công tư là chủ trương lớn. Từ năm 2011 đến nay nhiều công trình được xây dựng theo phương thức này”. Cùng với những thành tựu, chính đại diện Bộ GTVT cũng đã chỉ ra 6 bất cập hiện nay.

Thứ nhất, hệ thống văn bản pháp luật còn thiếu, chưa đồng bộ, tính ổn định không cao. Thậm chí còn mâu thuẫn nhau. Thứ hai, việc đầu tư cải tạo quốc lộ có sẵn là không trái pháp luật vì theo Nghị định 108 năm 2009 khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư nâng cấp cải tạo hạ tầng có sẵn. Tuy nhiên đến năm 2015 chính sách thay đổi. Thứ ba, công tác lập dự toán, thẩm định còn nhiều sai sót. Thứ tư, công tác lựa chọn nhà đầu tư còn bất cập. Cụ thể là chủ yếu chỉ định thầu, không có đấu thầu.

Lý do là việc đấu thầu chưa thực hiện được dù có hướng dẫn ở Điều 30 Luật Đấu thầu. Chính vì thế khi làm đường cao tốc Bắc – Nam phía đông, Bộ GTVT cũng kiến nghị với Quốc hội là có giá ban đầu với mức phí, lộ trình phải được chốt để lấy cơ sở làm giá vì vòng đời dự án là 20-30 năm. Thứ năm, giám sát thi công chưa được chặt chẽ. Thứ sáu, về việc đặt trạm, Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông nói: “Có ý kiến là phải lấy ý kiến người dân.

Tuy nhiên không thể lấy ý kiến dân toàn quốc, trên thế giới người ta cũng không lấy ý kiến từng người dân mà tùy từng phạm vi. Chúng tôi sau khi nghiên cứu cũng đưa ra phương án lấy ý kiến Hiệp hội vận tải, Hội đồng nhân dân, đại biểu QH, UBND… Các trạm BOT đã đặt đều qua các quy trình này.

Hiện có hơn 70 dự án BOT với tổng đầu tư 209.000 tỉ đồng. Các dự án đã hoàn thành là 58, còn lại các dự án đang triển khai. Gần đây, Chính phủ có rà lại và yêu cầu điều chỉnh và hiện nay giá thu phí đã giảm xuống từ 35.000 đồng xuống còn 30.000 đồng và 25.000 đồng tùy phương án tài chính.

Vì sao trạm thu phí không đặt ở tuyến tránh và 3 kịch bản cho Cai Lậy

Về vấn đề làm tuyến tránh nhưng đặt trạm trên đường chung, Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông cho biết: “Có 6 trạm tương tự như Cai Lậy. Về chủ trương ban đầu, chúng tôi xác định là giữa Nhà nước và xã hội hóa cùng làm, nghĩa là QL1 và đường Hồ Chí Minh chia ra và có một số nơi thực hiện là không đầu tư một tuyến tránh riêng lẻ.

Ở một số nơi như Tiền Giang chẳng hạn, so sánh các phương án, nếu mở rộng QL1 thì đền bù nhiều, vì thế người ta làm tuyến tránh trong khi đó vẫn cải tạo tuyến cũ (làm lại mặt, cải tạo thoát nước). Nghĩa là một dự án BOT có nhiều phần chứ không chỉ làm tuyến tránh”.

Riêng đối với phương án BOT Cai Lậy, Thứ trưởng Nguyễn Ngọc Đông cho biết, có 3 kịch bản để tính toán. Kịch bản thứ nhất, nếu giữ nguyên vị trí trạm BOT Cai Lậy, tăng cường tuyên truyền vận động, kèm cải thiện dịch vụ để giải đáp những thắc mắc như mở thêm làn…

Kịch bản thứ hai, di dời trạm thu phí về tuyến tránh, tức là phá phương án tài chính. Với kịch bản này, cần tính toán lại, thương thảo với nhà đầu tư về thời gian thu phí. Tuy nhiên, rất khó khả thi bởi thời gian thu hồi vốn không đúng theo cam kết vay vốn, ngoài ra việc này phải có sự đồng ý của ngân hàng bởi có thể biến khoản vay cho BOT trở thành nợ xấu ngân hàng.

Kịch bản thứ ba, là sẽ đặt 2 trạm thu phí: Một trạm trên quốc lộ 1 để thu phí phần nhà đầu tư bỏ ra đầu tư trên quốc lộ. Đồng thời, đặt một trạm trên tuyến tránh để thu phí phần nhà đầu tư đã đầu tư làm tuyến tránh.

Ông Đông cũng cho biết thêm là trong cuộc họp với Thủ tướng hôm 4.12, không có ý kiến bộ, ngành nào thiên về phương án Nhà nước sẽ mua lại dự án BOT Cai Lậy. Tuy nhiên, đại diện Bộ GTVT cũng cho biết: “Theo kết luận của Thủ tướng, chúng tôi sẽ tiếp tục nghiên cứu, xây dựng các phương án để so sánh, lấy ý kiến rộng rãi, sau đó trình Thủ tướng Chính phủ quyết định”.

Khánh Hòa họp khẩn, đánh giá lại vị trí đặt trạm BOT Ninh An

Ngày 5.12, tình hình trạm thu phí BOT Ninh An (xã Ninh Lộc, thị xã Ninh Hòa, Khánh Hòa) tiếp tục căng thẳng. Trạm này phải tăng cường hàng loạt nhân viên “chạy tới chạy lui” đếm tiền lẻ qua trạm của các tài xế. Phần lớn các tài xế đưa tiền lẻ từng đồng với mệnh giá 200-500 đồng. Có tài xế qua khỏi ô thu phí mới dừng lại, buộc nhân viên phải chạy lên phía trước đầu xe chặn lại lấy tiền… lẻ. Trạm BOT Ninh An cũng linh động “xả-đóng” để giải phóng phương tiện. Khoảng 10h20 sáng 5.12, chiều Bắc – Nam xả trạm chừng vài phút rồi lại đóng.

Trao đổi với PV, một tài xế cho rằng, trạm BOT Ninh An trước đây đặt tại xã Ninh An, nhưng sau đó đặt lùi vào xã Ninh Lộc là vấn đề cần làm rõ. Hơn nữa, theo các tài xế, việc miễn giảm phí cho 3 xã, phường lân cận đối với xe loại 1 (xe dưới 12 ghế ngồi, xe tải có tải trọng dưới 2 tấn, các loại xe buýt vận tải khách công cộng) của xã Ninh Lộc, xã Ninh Quang và phường Ninh Hà (thuộc thị xã Ninh Hòa) là “chưa đủ” và “bỏ sót”. Cánh tài xế cho rằng, 3 xã, phường trên không nhiều loại xe thuộc diện miễn giảm so với phường trung tâm thị xã Ninh Hòa, trong đó có phường Ninh Hiệp.

Trước căng thẳng tại BOT không hồi kết liên tiếp xảy ra tại BOT Ninh Lộc, cùng ngày, UBND tỉnh Khánh Hòa đã họp khẩn với Cty CP Đầu tư BOT Đèo Cả Khánh Hòa và các đơn vị chức năng liên quan, bàn hướng xử lý. Theo đó, UBND tỉnh giao Sở GTVT khẩn trương khảo sát, đánh giá lại vị trí đặt trạm BOT Ninh An có phù hợp hay không. Sở GTVT phối hợp chính quyền địa phương xem xét lại việc miễn phí qua trạm cho ôtô loại 1 của người dân các xã Ninh Lộc, Ninh Quang, phường Ninh Hà thuộc thị xã Ninh Hòa đã hợp lý chưa; đồng thời có báo cáo, đề xuất UBND tỉnh để báo cáo các cơ quan chức năng Trung ương.

Ông Lê Đức Vinh – Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa – yêu cầu chủ đầu tư cùng các cơ quan chức năng liên quan khẩn trương triển khai các giải pháp để ổn định tình hình tại trạm BOT Ninh An. NHIỆT BĂNG

Mong một phương án hợp lòng dân

Sau cùng, BOT Cai Lậy đã tạm dừng thu phí. Tất cả đang mong chờ một phương án “hợp lòng dân” như chính chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ…

Tối 4.12, khi hay tin Thủ tướng chỉ đạo tạm dừng thu phí tại BOT Cai Lậy, người dân và tài xế vô cùng phấn khởi. Sau 5 ngày giằng co căng thẳng, cuối cùng, trạm phải dừng thu phí.

Các chuyên gia cho rằng: Quyết định dừng thu phí BOT Cai Lậy để xem xét các vấn đề liên quan của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc được nhân dân đồng tình ủng hộ. Đây là một quyết định đúng đắn được đưa ra trên tinh thần vì lợi ích của nhân dân.

Cần nhấn mạnh rằng, vùng ĐBSCL dù có nhiều tiềm năng và lợi thế nhưng đến nay vẫn chưa phát triển được như kỳ vọng. Trong đó, có nguyên nhân chủ yếu là hạ tầng giao thông yếu kém. Giữa bối cảnh ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, nhiều khó khăn, việc thu hút vốn BOT đầu tư cho các công trình giao thông vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Do vậy, xử lý dứt điểm BOT Cai Lậy trên cơ sở hợp lòng dân, hài hòa lợi ích các bên, sẽ như một minh chứng về sự minh bạch, rõ ràng cho các nhà đầu tư, được nhân dân đồng tình ủng hộ.

Ông Phạm Anh Tuấn – Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tiền Giang – thừa nhận: Trong vụ việc này, có một phần trách nhiệm của địa phương. Ban đầu, tỉnh đề xuất Bộ GTVT đầu tư dự án BOT Cai Lậy từ ngân sách, nhưng do gặp khó khăn nên phải kêu gọi đầu tư. Diễn biến tại BOT Cai Lậy những ngày qua không thể lường trước được, và đã vượt quá tầm kiểm soát của tỉnh. NHẬT HỒ – TRẦN LƯU

MINH THÀNH

 

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here